محمد اعظم خان ( ناظم جهان )
181
اكسير اعظم ( فارسى )
حالبس نفث الدم است . و ايضا او گويد كه بهمنى در صوف سرخ بسته بر صاحب نفث الدم تعليق كردن مجرب من است و كذا استعمال پوست بيخ انجبار يك مثقال يا رب انجبار ده درم مجرب و آب خبازى در دهن گيرند و اندك اندك فرو برند . و اگر در عصارهى او صمغ عربى و لعاب بزرقطونا آميزند عجيب النفع در شفاى نفث الدم و بى عديل است و ضماد زر درد با قماع او و عدس مقشر و گل ارمنى و كافور به گلاب بر سينه و تبيين نافع و از ادويهى حاره زراوندست و كذا شرب جوز السرو كوفته دو درم تنها يا به شراب و كذا عصارهى نعنع برى و فقاح اذخر و طبيخ جلبه و شرب يك حبه موميائى و كذا عصارهى و نيل يا طبيخ او ذرفت و كمون به سركه و جوز جندم و بادام تلخ تنها و مع نشاسته و نعنع و كذا طلق محلوب و مثل او صبر به آب بارتنگ سرشته ليسيدن و عصارهى طرخشقوق و كلس پوست بيضه و بسباسه و مصطكى و صمغ بطم و شكاعى و كرسنه و شاخ بقر سوخته و سندرسوس و سويق بادام شيرين و كما خشك و بلوط هر دو خوردن و يا تينج و تخم گندنا دو درم و بيضهى نيمبرشت يا نيم درم و كذا شرب يا سكرجه از عصارهى بادروج يا سه درم از بيخ او و طبيخ دارشيشعان و شرب تودرى و كذا بندق هندى و صبر نيم درم به آب سرد و هوفاريقون و اسفنج در زفت مغموس و محرق و حلزون سوخته و خون و حاج بغبار آسيا سرشته و بنطافلن هر واحد حبس نفث الدم كند . ذكر بعض مركبات مجربه براى حبس خون : چنانچه اين حب حابس الدم معمول در نفث الدم است كهربا گل ارمنى دمالاخوين كتيرا صمغ عربى طباشير حب الآس هر يك يك درم پوست بيخ انجبار نشاسته هر يك سه درم . و اگر مرواريد مرجان زهره مهره گل مختوم گل داغستانى هر يك يك درم اضافه كنند قوى تر باشد ادويه را كوفته بيخته و احجار را صلابه كرده با شيرهى بهدانه كه در آب بارتنگ برآورده باشند سرشته حبوب به قدر نخود سازند شربتى از پنج حب تا ده حب شربت نفث الدم كه با حرارت بود بى عديل است باء القرع آب هندوانه عرق بيدمشك هر واحد يك رطل حب الآس نيم رطل به آتش نرم بجوشانند تا نصف بماند صاف كرده با يك طل قند به قوام آرند و كهربا طباشير شاذنج عدسى مغسول صمغ عربى دمالاخوين كات سفيد مغسول هر واحد پنج درم سوده اضافه نمايند شربت ده درم با شيرهى خرفه شربت انجبار به نسخهى معمولى نافع نفث الدم و سرفه و مانع ترله از انصباب پوست و يخ انجبار پنج توله پست خشخاش مع تخم يازده عدد گل بنفشه دو توله بهدانه عسل السوس مقشر برادهى صندل سفيد حب الآس هر واحد يك توله عناب پانزده دانه جوشانيده صاف نموده بسه چند قند سفيد به قوام آرند و در آخر دمالاخوين صمغ عربى نشاسته هر يك يك درم سانيده افزايند قرص كهربا كه در نفث الدم و قى الدم و بواسير خونى و كثرت حيض و بول الدم براى جس خون همواره معمول است كهربا صمغ عربى كتيرا نشاسته كتيرا مغز تخم خيار مغز تخم كدو هر يك سه ورم گلنار اقاقيا هر واحد يك نيم درم كوفته بيخته به لعاب اسپغول اقراص سازند شربتى از پنج ماشه تا دو درم قرص گلنار كه همان نفع دارد و گلنامه گل ارمنى صمغ عربى از هر يك چهار درم گل سرخ اقاقيا از هر يك سه درم كتيرا دو درم كوفته ميخته به آب گلنار قرص سازند قدر شربت به دستور معجون معمول به جهت نفث الدم مزاريد بسد محرق مغسول تخم خرفه تخم خطمى بيخ انجبار زهر مهرهى خطائى هر يك شش ماشه ياقوت سرخ بشب سفيد گل گاو زبان ابريشم مقرض بهمن سفيد بهمن سرخ صندل سفيد ارنب مغز تخم خبازى كتيرا اطراثيث شيرين گل سرخ ورق نقره هر يك چهار ماشه مرجان پنج ماشه عنبر اشهب مشك خالص هر يك يك ماشه كافور قيصورى نيم ماشه رب انار شيرين رب به شيرين هر يك شش توله نبات دو چند شهد يك چند ادويه ايضا نافع نفث الدم كشنيز مقشر صمغ عربى كتيرا دمالاخوين بسد محرق كهربا طباشير مصطكى هر يك يك درم گل ارمنى گلنار اقاقيا زعفران هر يك نيم درم تخم خشخاش بريان دو درم قند سفيد پاو آثار خوراك حسب مزاج با شيرهى تخم خرفه و شربت انار شيرين . و بدانند كه حب نفث الدم و سفوف نفث الدم و قرص كافور و طباشير و قرص انجبار و قرص خشخاش نيز نافع است . ذكر ادويهء هنديه حابس خون : برگ به بول نورسته برگ انار آمله هر واحد چهار ماشه كشنيز خشك دو ماشه شب در آب تر كرده صبح سائيده صاف كرده به قدرى نبات يا شكر يا شربت نيلوفر يا شربت حب الآس يا شربت انجيامه بنوشند كه در حبس نفث الدم و قى الدم مجرب است ديگر گل ملتانى گيرد و بنسلوچن كهربا اقاقيا كتيرا گويند به بول نشاسته كافور در